News not found!

० ते ६ वयोगटातल्या मुलांच्या पालकांसाठी

मे २०१६

Magazine Cover

शिक्षकांच्या अनेक कामांपैकी एक महत्त्वाचे काम संवादकर्त्याचे असते. मुलांशी प्रभावीरीतीने संवाद साधण्यासाठी विविध नाट्य-तंत्रांचे प्रशिक्षण क्वेस्टच्या ‘तारपा’ या उपक्रमांतर्गत शिक्षकांना दिले जाते. यात प्रभावी अभिवाचन, बालसाहित्याचे नाट्य-रुपांतर, बाहुली-नाटक, मुखवटा-नाटक असे विविध उपक्रम शिक्षकांना शिकवले जातात. वर्गात शिकवताना या तंत्रांचा मोठा फायदा होतो.

एप्रिल २०१६

Magazine Cover

आदिवासी मुलांपर्यंत बालसाहित्य पोहोचावे यासाठी क्वेस्टतर्फे पुस्तकगाडी हा उपक्रम केला जातो. मुलांची साक्षरता दृढ होण्यामध्ये बालपुस्तकांचे मोठे योगदान असते असे अलीकडील संशोधन दाखवते. या गाडीबरोबर चार प्रशिक्षित व्यक्तीही जातात व त्या मुलांसोबत पुस्तकांशी संबंधित विविध खेळ, उपक्रम करतात. आठवड्यातून एकदा येणाऱ्या गाडीची मुले आतुरतेने वाट पाहत असतात.

आम्हाला ‘रिच’ बालपण मिळालं!


अनुजा जोशी या गेली २६ वर्षे आयुर्वेदिक वैद्यकीय व्यवसाय करत आहेत. महिला व बालकांचे (विशेषतः पौगंडावस्थेतील मुलांच्रे) शारीरिक व मानसिक आरोग्य हा त्यांचा अभ्यास व संशोधनाचा विषय आहे. अनेक नियतकालिकांत त्यांचे याविषयावरील लेखन तसेच बालकथा, ललितलेखन, कविता वगैरे साहित्य प्रकाशित झालेले आहे. त्यांच्या 'उत्सव' नावाच्या काव्यसंग्रहाला गोवा कला अकादमीचा उत्कृष्ट साहित्य पुरस्कारही मिळाला आहे.

आज मागं वळून बघताना असं वाटतंय की आम्हाला ‘रिच’ बालपण मिळालं! आज एकेक पायरी चढताना लक्षात येतं की, आपलं बालपण म्हणजे आपल्या आयुष्याच्या पायाचा दगड अतिशय भक्कम, अत्यंत समृध्द होता. नानाविध पैलूंनी सजलेला, परिस्थितीच्या रंगाने जिवंत झालेला. श्रीमंत!

विचार करून पाहू - खेळ!

मुलांचा खेळ म्हणजे अशी कोणतीही कृती, ज्यात मुलांना मजा वाटते. वेगवेगळ्या संस्कृतींत खेळाकडे वेगवेगळ्या नजरेने पाहिले जाते. काही संस्कृतींमध्ये बालकांच्या खेळाला खूप महत्त्व दिले जाते. खेळ अधिक अर्थपूर्ण होण्यासाठी प्रौढ बालकांच्या खेळात भाग घेतात. याउलट आपल्या संस्कृतीत ‘खेळ’ हा मुलांचा असतो. प्रौढ त्यात क्वचितच सहभागी होतात. मोठ्या माणसांना काम करायला वेळ मिळावा म्हणून मुले खेळतात. मोठ्यांनी परवानगी दिली की मुले खेळतात. अभ्यास करून झाला की मगच मुले खेळतात.

विचार करून पाहू - बालशिक्षणाबद्दल काही नवे

पालक हे मुलांचे पहिले शिक्षक असतात आणि घर ही पहिली शाळा असे आपण नेहमी म्हणतो. आणि खरेच आहे ते. मोठ्यांबरोबर घरात वावरताना मूल शिकत असते. आजूबाजूच्या माणसांचे निरीक्षण करीत असते. घरात व परिसरात बोललेली भाषा ऐकत असते. घरातील माणसे एकमेकांशी आणि बाहेरच्यांशी कशी वागतात हे पहात असते. निरीक्षणातून आणि सहभागातून मूल न शिकवताही शिकत असते. हे शिकणे इतके सहज असते की मोठ्यांना ते होते आहे याचेही विस्मरण होते. या गप्पागोष्टींमधून पालकांना याचीच आठवण करून द्यायची आहे. आणि नव्या संशोधनाच्या पार्श्वभूमीवर पालक म्हणून आपली जबाबदारी नव्याने समजून घ्यायची आहे.

मॉमी!!!

Magazine Cover

मॉडर्न फॅमिली या मालिकेतलं कॅमरिन आणि मिचेल हे एक गे जोडपं- मिच आणि कॅम. लिली ही त्यांची व्हिएतनामीज दत्तक मुलगी. आज दोघांनी लिलीच्या डॉक्टर बाईंना घरी जेवायला बोलावलंय. गप्पा चालू असताना दीडेक वर्षांची छोटी लिली डॉक्टर बाईंकडे पाहून तिचा आयुष्यातला पहिला शब्द उच्चारते- ‘मॉमी’! (मिचच्या शब्दांत सांगायचं तर- Every gay father’s worst nightmare!) मिच आणि कॅमच्या पायाखालची जमीनच सरकते.

MOMI.jpg

शहाणी वेबपाने - मॉर्निंग जॅम विथ माय लिल् मॅन

मध्यंतरी इंटरनेटवर एक व्हीडिओ प्रचंड लोकप्रिय झाला. याला वेबभाषेमध्ये ‘गॉन व्हायरल’ असं म्हणतात. एखाद्या विषाणूचा संसर्ग व्हावा तसे हे काही व्हीडिओ सोशल मीडियावर पसरतात आणि लोकांच्या मनांवर कब्जा करतात.

आपल्या व्हीडिओचं असं काही होईल असं तो अपलोड करणाऱ्या डॉमिनिक हुंग्रच्या ध्यानीमनीदेखील नव्हतं. काही मित्रमंडळी आणि कुटुंबातल्या लोकांचं मनोरंजन व्हावं इतक्याच काय त्या हेतूनं त्यानं तो फेसबुकवर टाकला आणि पाचच दिवसात ५८,३९१ जणांनी तो शेअर केला. पुढच्या २ महिन्यांत जवळजवळ १० लाख लोकांनी तो यूट्यूबवर पाहिला.

‘बेशिस्तीकडे’ बघण्याचा नवा दृष्टिकोण

‘क्रेमर व्हर्सेस क्रेमर’ या सिनेमातलं एक दृश्य मला आठवतंय. पाच-सहा वर्षांचा सिद् हा पराकोटीच्या संतापानं बाबांवर ओरडत असतो, ‘‘वाईट्ट आहात तुम्ही! मला खूप राग येतो तुमचा.’’ वडील त्याला फरपटत त्याच्या खोलीकडे नेतात, रागारागानं पलंगावर ढकलतात आणि ओरडतात, ‘‘चूप! मूखा, किती त्रास देशील अरे!’’

सकारात्मक शिस्त - फेब्रुवारी २०१४

मुलांचं बेशिस्त वागणं, सातत्यानं उलटून बोलणं, न ऐकणं अनेकदा पालकांना सहन होत नाही. यांना शिस्त लावण्यासाठी करायचं तरी काय? अशा अस्वस्थेतनं ते अगदी त्रस्त होऊन जातात. अशा वेळी अनेकदा, ‘‘आमच्या वेळी नव्हतं असं, त्या काळातला आज्ञाधारकपणा आता कुठं गेला?’’ असा त्यांना प्रश्‍न पडतो. बालपणी वडिलांकडे मान वर करून बघायची टाप नसलेल्या पालकांना आजच्या मुलांचे प्रतिप्रश्‍न, विरोध, मनमानी वागणं समजू शकत नाही.