‘पोरखेळा’मागचे शास्त्रीय सत्य

डॉ. भूषण शुक्ल खेळातून होणार्‍या अभिव्यक्तीची ताकद ओळखून जखमी झालेल्या बालमनावर फुंकर घालून ‘छू मंतर’ बरं करणारी उपचारपद्धती १९६४ साली Dibs in search of self हे पुस्तक अमेरिकेत प्रसिद्ध झाले आणि अचानक ‘प्ले थेरपी’ हे नाव सर्वसामान्यांच्या तोंडी आले. अलीकडेच Read More

भारतातील ‘मॉन्टेसरी’

प्रतिनिधी मॉन्टेसरी’ म्हणजे बालशाळा हे समीकरण भारतीय मानसात पक्कं झालं आहे. प्रत्यक्षात मॉन्टेसरी हे एकोणिसाव्या शतकातल्या इटलीतल्या एका स्त्री शिक्षण तज्ज्ञाचं नाव आहे. बालशिक्षणाचा विचार अत्यंत प्राथमिक अवस्थेत असतानाच्या काळात, विसाव्या शतकाच्या सुरुवातीला डॉ. मॉन्टेसरींची पुस्तकं भारतात आली. मुलाचं स्वातंत्र्य, Read More

खेलसे मेल

स्वाती भट्ट आणि अज्ञातमित्र यांची मुलाखत गेल्या दशकातल्या किती तरी घटनांनी आपल्याला हादरवून टाकलं होतं. त्यात त्सुनामी सारखी अस्मानी संकटं आहेत आणि गुजरातच्या गोध्रा हत्याकांडासारखी अमानुष, सुलतानी पण आहेत ! कल्पना करा, गोध्रातल्या जळत्या गाडीतून किंवा नंतरच्या दंगलीमधून कसेबसे वाचलेले Read More

सर्जनशीलता आणि खेळकरपणा

स्वैर अनुवाद : सुजाता लोहकरे जोन एरिकसन (१९०२-१९९७) या अत्यंत प्रभावशाली आणि महत्त्वाच्या मानसशास्त्रज्ञ. त्यांनी प्रौढांच्या आयुष्यातील खेळांचे स्थान या विषयावर काम केलेले आहे. एरिक एरिकसन यांच्या ‘व्यक्तिमत्त्वाच्या सिद्धांता’मध्ये त्यांची पत्नी जोन यांचाही बरोबरीने वाटा आहे असे एरिक यांनी म्हटले Read More

खेळाचं महत्त्व

डॉ. नीलिमा गोखले बालशाळांमधल्या मुलांच्या वाढ-विकासासंदर्भात झालेल्या संशोधनांतील वेधक आणि वेचक – खेळ म्हणजे नेमकं काय ह्याबद्दल अभ्यासक, तत्त्वज्ञ आणि शिक्षणकर्मी यांच्यापैकी कुणाचंच एकमत होताना दिसत नाही. पण ती केवळ मुलाबाळांशी आणि त्यातही लहानग्यांशी संबंधित बाब म्हणावी, तर त्यावर मोठीच Read More

खेळापलीकडले काही…

उमा बापट मुलं खेळता खेळता वाढतात. त्यांच्या मना-शरीराचा विकास होत जातो. हे टप्पे जाणून घेतले, तर मूल नावाचं सुंदर पुस्तक सहज वाचता येतं. मराठीत ‘खेळ’ हा शब्द किती वेगवेगळ्या प्रकारे वापरला जातो ! खेळणे याअर्थी खेळ, खेळायचे खेळणे, वस्तू याअर्थीही Read More